در زبان عربى، براى كلمه‏ى "ولى" سه معناى :1. دوست، 2. دوست دار، 3. ياور، و براى لفظ "ولايت"، افزون بر آنها، دو معناى: 1. سلطنت و چيرگى 2. رهبرى و حكومت ذكر شده است.

"ولايت" در مصطلحات فقهى در دو مورد به كار رفته است:

1. مواردى كه مولّى عليه قادر بر اداره‏ى امور خود نيست، مانند ميّت، سفيه، مجنون، صغير. در اين گونه موارد "ولايت" به معناى "قيمومیت" و سرپرستى است. و ملاك آن ناتوانى مولَّى عليه در اداره‏ى امور شخصى خود است.

2. مواردى كه مولّى عليه قدرت بر اداره‏ى امور خود دارد، در عين حال امورى وجود دارد كه سرپرستى و ولايت شخصى ديگر را مى طلبد. ولايت در اينجا به معناى اداره‏ى امور جامعه مى باشد كه همان ولايت سياسى است.