عقل، قوه ای در نفس انسان است که بدان حسن و قبح و کمال و نقصان و خیر و شر تمییز و تشخیص داده می شود. در مکتب حیات بخش اسلام، عقل دارای جایگاه رفیع و بلندی است.

بعضی از را ه های پرورش عقل و فکر و کسب استقلال فکری عبارت اند از:

استفاده از معلم و استاد دلسوز، ارتباط با کتاب و مطالعه، سیر در زمین و مطالعۀ تاریخ گذشتگان، تفکر و اندیشه ورزی در آیات الاهی، پرهیز از تقلید کورکورانه،و پیروی از روی فکر و اندیشه، ارتباط با خردمندان و دانشمندان و دانایان، عدم غلبه احساس بر عقل و ... .