امتیاز سؤال:

در منابع تاریخی، در شرح وقایع روز عاشورا، پس از ذکر این مطلب که امام حسین (ع) نماز صبح را با اصحاب اقامه و آرایش سپاه را تعیین فرمودند، این گونه آمده است" :أمر فضرب له فسطاط ، ثم أمر بمسک فمیث فی جفنة، ثم دخل الحسین فاستعمل النورة و"...
که نشان می دهد امام دستور دادند تا خيمه‏اى برپا كنند و مقدارى وسايل نظافت بياورند و آن را در ظرفى قرار دهند، سپس وارد آن خیمه شدند و برای ازاله ی موهای زائد، "نوره" استعمال کردند. آنچنان که در ادامه ی مطلب آمده است، دو تن از اصحاب ایشان برای زودتر وارد شدن به این خیمه بعد از امام با هم رقابت می کردند ( ... وقف عبدالرحمن بن عبدربه و بریر بن حضیرالهمدانی علی باب الفسطاط و ازدحما أیهما یطلی بعده ...) و بعد از بیرون آمدن امام، وارد خیمه ی تنظیف می شوند (فلما فرغ الحسین دخلا (...
عده ای با سعه ی صدر، در تعابیر خود می گویند امام ، غسل شهادت کردند، البته می دانیم که غسل شهادت به نوره احتیاج ندارد.
می توان دلیل این تنظیف را از مکالمه ی عبدالرحمن بن عبدربه و بریر بن حضیرالهمدانی استنباط نمود. (بریر یهازل عبدالرحمن فقال له: و الله ما هذه بساعة باطل. فقال بریر: و الله إنّ قومی لقد علموا أنی ما احببت الباطل شابا و لا کهلا و لکنی مستبشر بما نحن لاقون، والله ما بیننا و بین الحورالعین إلا أن یمیل هؤلاء علینا بأسیافهم).
برير با عبدالرحمن بذله‏گويى مى‏كرد. عبدالرحمن به وى گفت: اينك وقت هزل‏ نيست. برير گفت: به خدا که قوم من مى‏دانند، در جوانى و در پيرى ياوه گويى را دوست نمی داشته‏ام. اما از آنچه در پيش دارم و بدان بشارت یافتم خوشحالم . به خدا سوگند که فاصله ی بین ما با زنان فراخ چشم سپید پوست بهشتی به اندازه ای است که اینان (لشکریان عمر بن سعد) شمشیرهای خود را بر ما فرود آورند.
به هر حال علت زیاد مهم نیست و به خود امام (ع) و اصحاب مربوط است. آنچه سوال برانگیز است تناقض موجود بین داستان هایی است که در مراسم سوگواری امام حسین (ع) در باب موضوع کم آبی درخیمه ی امام (ع) شنیده می شوند با آنچه تاریخ ذکر می کند.
عبارات فوق را از جلد سوم " الکامل فی التاریخ " ، (چاپ بیروت 1987 دارالکتب العلمیه) ، اثر «ابن الاثیرالجزری» (متوفی 630 ه.ق) ، صفحه ی 418 نقل کرده ام.
برخی از منابعی که این داستان را ذکر کرده اند عبارتند از :
- مقتل الحسین و جلد پنجم طبقات آثار واقدی.
- تاریخ الطبری، محمد بن جریر الطبری (310-224 ه.ق)، جلد پنجم، صص 422-423، چاپ دوم، قاهره 1967 – دارالمعارف.
- البدایة و النهایة، ابن کثیر (774-701 ه.ق)، جلد یازدهم، ص 534، چاپ اول دارهجر – 1998.
- سيره معصومان، سيد محسن امين جبل عاملی، ترجمه ی على حجتى كرمانى، جلد چهارم، ص 152. و غیره
با توجه به آنچه گذشت، می بینیم که بحران آب حداقل تا صبح روز عاشورا وجود نداشته است و از ذخیره ی کافی برخوردار بوده اند که امام (ع) به همراه حداقل دو تن از اصحاب، به تنظیف پرداخته اند. مسلما اگر وضعیت به گونه ای بود که احتمال می دادند با معضل بی آبی، آنچنان که در مجالس می شنویم، روبرو خواهند شد، آب را ذخیره می کردند تا کودکان از تشنگی بی تاب نشوند.
این تناقض را چگونه توضیح دهیم؟
متشکرم

در بررسی روایات تاریخی مربوط به تشنگی اصحاب و اهل بیت امام حسین (ع) و روایاتی که خبر از غسل و وضو و شست و شوی امام و اصحابش در صبح عاشورا می دهند؛ باید گفت که تنها چیزی که در این زمینه از قطعیات تاریخ است یکی محاصره ی کاروان امام (ع) از دسترسی آنها به آب و دیگری تشنگی امام حسین (ع) در لحظه ی شهادت است. اما نقل های دیگری که در کتب تاریخی آمده هیچکدام قطعی نیستند و سندهای کاملاً قابل اعتمادی ندارند.

اگر از اشکال سندی روایات بگذریم و بخواهیم تمام نقل های تاریخی را با هم معنا کنیم و جمع نماییم، باید چند نکته را متذکر شویم:

1. امام (ع) و یاران امام یقین به شهادت داشتند و خود را برای شهادت آماده کرده بودند. بنابر این امام خواستند این شهادت به زیباترین صورت ظاهری و باطنی محقق شود و قداست و پاکی در جزئی ترین بخش آن نیز موج بزند. و می دانیم غسل هم پاکی و تمیزی ظاهری است و هم زمینه ی پاکی باطنی و معنوی را ایجاد می کند. در ضمن باید توجه داشت (بر خلاف عادت ما) غسل کردن نیاز به صرف آب فراوان ندارد، بلکه با آب بسیار مختصر هم می توان غسل نمود.

2. محاصره و سخت گیری دشمن در زمینه ی آب، و گرمای هوا، با گذشت زمان شدیدتر می شده است؛ پس می توان گفت زمانی که امام امر به غسل، نظافت و شست و شو داده اند امکان فراهم کردن آب به هر ترتیبی وجود داشته و بعد از این که محدودیت و اعمال فشار دشمن بیشتر و گرمای هوا شدیدتر شده کاروان امام در بعد از ظهر با تشنگی شدید مواجه شده باشد.

3.احتمال می رود آبهایی که برای غسل استفاده می شد از آبهای غیر قابل شرب بوده است.

بنابراین می توان هر دو دسته روایات را پذیرفت.

  

New Comment

نام :
ایمیل :
وب سايت:
تلفن :
نظر :