امتیاز سؤال:

گفته می شود که اگر کسی هنگام صلوات کلمۀ آل محمد را نگوید مرتکب گناه می شود. این را می دانم که سيوطي در تفسير خود از بخاري، مسلم، ابوداود، ترمذي، نسائي و ابن ماجه نقل مي كند كه مردي به پيامبر عرضه داشت: سلام بر تو را مي دانيم؛ اما صلوات بر تو چگونه است؟ پيامبر فرمود: بگو اللهم صل علي محمد و آل محمد كما صليت علي ابراهيم انك حميد مجيد اللهم بارك علي محمد و آل محمد كما باركت علي ابراهيم و آل ابراهيم انك حميد مجيد. سيوطي افزون بر اين حديث، هيجده حديث ديگر را نقل كرده كه همۀ آنها دلالت مي كند هنگام صلوات، آل محمد نيز بايد افزوده شود. به نقل ابن حجر در صواعق، پيغمبر اكرم (ص) از اين كه مؤمنان بر او صلوات ناقص بفرستند و فقط بگويند: "اللهم صل علي محمد"، نهي كرده و سفارش فرموده است كه هنگام صلوات بگوييد: "اللهم صل علي محمد و آل محمد". روايات شيعه هم در اين باره بسيار فراوان است.
ولی سؤال من این است که مگر آیۀ قرآن صراحت به صلوات بر محمد به تنهایی ندارد و چگونه می شود گفت که ذکر آل محمد در صلوات، واجب است؟ آیا این نوعی بدعت در دین نیست؟ علما در رابطه با گفتن "اشهد ان علی ولی الله" در اذان می گویند: اگر برای استحباب باشد ثواب دارد و اگر کسی به عنوان جزئی از اذان بگوید، از باب بدعت در دین حرام است. حال آیا می شود صلوات بر آل محمد را از باب استحباب دانست به دلیل صراحت آیه که می¬گوید: ملائکه و خدا صلوات می¬فرستند بر نبی و ای کسانی که ایمان آورده اید صلوات بفرستید بر او ! در حالی که نه می شود نبی را شامل اهل بیت کرد و نه ضمیر علیه را. درجاهای دیگر قرآن اهل بیت را با اولی الامر و امام و پیشوا می شود تفسیر کرد، ولی نبی را جز بر محمد (ص) نمی شود اطلاق کرد. حال با توجه به صراحت قرآن می توانیم بگوییم صلوات بر آل محمد جزء اصلی صلوات نیست و از باب استحباب باید گفته شود، پس ذکر کردن آل محمد هنگام صلوات واجب نیست.
لطفا جواب کلامی و فلسفی بدهید و از ذکر احادیث راجع به حتمی بودن صلوات بر آل محمد از روایات شیعه و سنی خودداری شود؛ چون تمام آنها را می دانم.

صلوات بر آل محمد (ص) همراه صلوات بر پیامبر نه تنها بدعت نیست، بلکه موافق با قرآن، روایات، عقل و عرفان است؛ چون:

1. معنای بدعت آن است که چیزی که در دین نیست جزو دین دانسته شود. ما فرستادن صلوات بر آل پیامبر را بدعت نمی دانیم؛ چون در روایات پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) این مسئله آمده است.

2. خداوند تکالیفی برای بندگان خود قرار داده و در قرآن مجید به صورت کلی و اجمالی اصل وجوب و بعضی از خصوصیات آنها را بیان کرده است، اما همۀ جزئیات و شروط و قیود آنها را در قرآن ذکر نکرده است. برای آگاهی از تمام اجزا و جزئیات دیگر باید به سراغ مخاطبان واقعی و مفسران حقیقی قرآن؛ یعنی پیامبر اکرم (ص) و ائمه (ع) رفت و خداوند پیامبر (ص) را مفسر و مبین قرآن قرار داد.

براین اساس وقتی پیامبر (ص) در تفسیر آیه فرموده آل را همراه من در صلوات بیاورید؛ یعنی این مطلب از قرآن فهمیده می­شود.

3. قرآن علاوه برمعنای ظاهری دارای معانی عمیق باطنی نیز هست که پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) ایشان می­توانند از آن خبر دهند و معنای ظاهری لفظ "النبی" اگرچه شامل "آل محمد" نمی شود، ولی به حسب معنای باطنی شامل آل می­شود.

4. آیات قرآن، پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) ایشان را به عنوان حقیقت واحد لحاظ می کنند. علاوه عرف و عقلا، افراد هم فکر و هم عقیده را به یک چشم می بینند و روایات زیادی هم وجود دارد که پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) ایشان از یک نور می داند. از این جهت در عرفان از این نور واحد؛ یعنی پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) ایشان تعبیر به حقیقت محمدیه و صادر نخستین می شود. با این حساب چگونه ممکن است که کسی بر پیامبر (ص) صلوات بفرستد، اما بر اهل بیت (ع) صلوات نفرستد. به عبارت دیگر، صلوات بر اهل بیت (ع) همان صلوات بر پیامبر (ص) است و هر دو از یک واقعیت حکایت می­کنند.

نکتۀ آخر این که صلوات بر پیامبر (ص) به طور مطلق واجب نیست، بلکه تنها در موارد خاص؛ مثل تشهد نماز، واجب است. البته در جایی که صلوات واجب است ذکر "آل محمد" نیز واجب است، و در موارد مستحب، ذکر "آل محمد" نیز مستحب است و نیاوردن "آل محمد" باعث ناقص شدن صلوات خواهد شد.

  

New Comment

نام :
ایمیل :
وب سايت:
تلفن :
نظر :