در پاسخ به بخش اول سؤال، مى‏توان گفت: در بيان يك حقيقت يا قانون و حكم، تمام جزئيات و خصوصيات مربوط به آن را نمى‏توان ارايه كرد. و اين مطلب در قرآن كريم رعايت گرديده است؛ چرا كه اگر قرار بود تمام جزييات و ريزه كارى‏ها در يك قانون بيان گردد؛ لازم مى‏آمد تا بارى تعالى براى هر يك از مسلمانان، و با در نظر گرفتن ويژگى‏هاى خاص رفتارى، زمانى و... او، كتابى جامع و مستقل نازل مى‏كرد. به خاطر چنين پى آمد منفى، ارايه‏ى معارف و قوانين در آيات الهى، جلوه‏اى واقع نگرانه و عاقلانه به خود گرفته و آيات قرآنى در موارد فراوانى در قالب تصريح يا تشبيه يا مثل و يا داستان، به بيان معارف و قواعد كلى پرداخته‏اند. بله! گاهى به دلايلى، خداوند در مقام تبيين يك حقيقت و يا قانون، مصاديق آن را ذكر فرموده است، مانند قمار كه در نزد قوم عرب افتخارى بزرگ به شمار مى‏رفت و زشتى اين امر بر مردم پوشيده بود. از اين روى خداوند در آيه‏اى به نحو جزئى و خاص، راجع به شراب يا قمار سخن گفته است. اين بيان جزئيات نه تنها مخالف سنت كلى گويى نيست؛ بلكه در همان راستا بوده و براى خروج مردم از تحير و سرگردانى است.

اما پاسخ بخش دوم سؤال، يعنى علت ذكر داستان‏هاى اقوام پيشين، كاملاً روشن است. زيرا مطالعه‏ى رخدادهاى گذشتگان، ديدگاه‏هاى تازه‏اى را فرا روى ما مى‏گشايد تا از انحرافات و كاميابى‏هاى ايشان آگاه شويم و بدين سبب، ديگر تلخى‏هاى آنان را در كام خود نيازماييم.

در همين راستا به علل فراوانى مى‏توان اشاره كرد:

الف). نقل جزئيات تاريخ، به جهت تحدى، بيان اعجاز و نمودى از علم نَبَوى صلى الله عليه وآله بوده است.

ب.) با نقل تاريخ انبياى يهود و نصارى، پيروان آنان با ديدن زمينه‏هاى مشترك بين كيش خود و آيين اسلام، متمايل به اسلام شده و دست از عناد برمى‏داشتند.

ج). مسايل اعتقادى بسيار دقيق و غير قابل لمس هستند. خداوند با ذكر داستان انسان‏هاى برجسته در موقعيت‏هاى خاص، اين مسايل را كاملاً ساده و قابل دسترس عموم، ذكر مى‏كند. مانند قدرت مطلق حق تعالى، در داستان نجات حضرت ابراهيم عليه السلام از آتش.

د.) عبرت اندوزى و پند گرفتن از كردار اقوام گذشته يكى ديگر از دلايل،ذكر داستان ايشان است.

ه). نقل داستان، به عنوان تعليم غير مستقيم، از بهترين راه‏هاى آموزش است. قرآن در قالب داستان‏هايى مثل احتجاجات ابراهيم عليه السلام و... از اين روش براى تعليم، نحوه‏ى استدلال، آداب معاشرت و... بهره كافى برده است.

در پاسخ به قسمت آخر سؤال بايد گفت: ذكر داستان يك فرد در قرآن كريم، بيانگر فضيلت او نيست و در مقابل اگر سخن از شخصى به ميان نيامده، نشان از پايين بودن مقام او نمى‏باشد. چرا كه از يك سو شاهد داستان برخى انسان‏هاى منحرف و منفور مثل فرعون، ابولهب، سامرى و شيطان در قرآن هستيم و از سوى ديگر اثرى از زندگى بسيارى پيامبران الهى در اين كتاب آسمانى نمى‏يابيم. دليل آن چيزى جز مصالح و اهداف قرآن كريم در بيان معارف الهى نمى‏باشد.

در انتها به دو نكته كه در سؤال مورد تأكيد قرار گرفته اشاره مى‏كنيم:

1. شباهت فراوان مسلمانان به قوم بنى اسرائيل، سبب ذكر داستان حضرت موسى عليه السلام در قرآن و تكرار آن شده است و اين مطلبى است كه آيات قرآن نيز به آن اشاره مى‏كنند.

2. ادعاى نپرداختن به زندگى پيامبر در قرآن كريم، يك پيش‏داورى غير منصفانه است. زيرا با دقت در شأن نزول آيات، روشن مى‏شود كه بسيارى از آيات قرآن در خصوص جوانب گوناگون زندگى حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله اهل بيت‏عليهم السلام و اصحاب ايشان مى‏باشد.